Wie zich verdiept in thuisbatterijen hoort de term steeds vaker vallen: de onbalansmarkt. Waar je met een regulier dynamisch energiecontract handelt op basis van vaste uurtarieven (de Day-Ahead markt), gaat het er op de onbalansmarkt een stuk heftiger en lucratiever aan toe. Dit is dé plek waar slimme batterijen momenteel het hoogste rendement behalen.
Wat is de onbalansmarkt precies?
Het elektriciteitsnet moet wereldwijd elke seconde exact in balans zijn: er moet evenveel stroom worden opgewekt als dat er wordt verbruikt. Gebeurt dat niet, dan dreigt een black-out. Landelijke netbeheerders (zoals TenneT in Nederland) moeten constant noodgrepen doen om gaten te dichten. Als er plotseling te veel windstroom is, of een centrale valt uit, ontstaat er onbalans.
Om dit live op te lossen, deelt TenneT elke 15 minuten flinke 'boetes' of 'beloningen' uit aan partijen die kunnen helpen. De prijzen op deze markt schieten daardoor soms binnen een kwartier naar gigantische hoogtes of extreme dieptes.
Het verschil tussen Dynamisch en Onbalans
Het verschil is het beste uit te leggen aan de hand van de klok:
- Dynamisch contract (Day-Ahead): De stroomprijzen voor de komende dag worden één dag van tevoren per uur vastgesteld. Je weet precies waar je aan toe bent.
- Onbalansmarkt: De prijzen wisselen live per 15 minuten op basis van acute tekorten of overschotten op het net. De prijzen zijn onvoorspelbaar, maar de uitschieters (spread) zijn vele malen groter. Dit kan oplopen tot wel 50 cent of een euro verschil per kWh binnen een uur.
Hoe verdient een thuisbatterij hier geld aan?
Je kunt als consument niet zelf rechtstreeks op de onbalansmarkt handelen; daarvoor heb je een slimme energiesturing nodig via een partij die jouw batterij koppelt aan een 'virtuele centrale' (VPP). De software van je batterij scant de markt elke seconde.
Ziet de software dat TenneT een gigantische vergoeding overheeft voor partijen die NU stroom van het net kunnen trekken wegens een overschot? Dan gooit jouw batterij zichzelf direct vol. Is er een acuut tekort en schiet de prijs omhoog? Dan spuugt jouw batterij de stroom in een paar minuten tijd terug het net op. Je helpt dus het stroomnet te stabiliseren en krijgt daar direct voor betaald.
Zitten er ook risico's aan?
Omdat de onbalansmarkt live reageert op onverwachte situaties, zijn de inkomsten nooit gegarandeerd. Het kan zijn dat het net een week lang heel stabiel is, waardoor er weinig te verdienen valt. Daarnaast moet de omvormer van je thuisbatterij snel kunnen schakelen om binnen het kwartier te reageren. Gelukkig vangen de slimme algoritmes van de aansturing dit volledig autonoom voor je op, waardoor je er zelf geen omkijken naar hebt.